Akıllı Sözleşme Nedir? | Nasıl Çalışır? | Akıllı Sözleşme Platformları

Akıllı Sözleşme Nedir? | Nasıl Çalışır? | Akıllı Sözleşme Platformları

Potansiyel olarak akıllı sözleşmeler, blok zinciri ile ilişkili en kullanışlı araçlardan biridir ve bitcoin ve fiat para biriminden dünya çapında taşınan mallara kadar her şeyin transferini sağlayabilirler. 

Akıllı sözleşme, otomatik olarak yürütülmek üzere programlanmış bilgisayar kodu biçiminde iki kişi veya kuruluş arasında yapılan bir anlaşmadır. Fikir, ilk olarak 1990’larda modern bilgisayar biliminin öncüsü Nick Szabo tarafından önerilmiştir ve bunları uygulamak için ilişkili protokollerle bir dizi sanal vaat olarak tanımlanmıştır. Temel olarak bir ödemenin kanıtını kaydeden Bitcoin protokolü, akıllı bir sözleşmenin ilkel bir versiyonu olarak görülebilir.

Smart Contract (akıllı sözleşmeler) blok zincirinde yürütülür; bu, terimlerin dağıtılmış bir veritabanında saklandığı ve değiştirilemeyeceği anlamına gelir. İşlemler, ödemeleri ve karşı tarafları otomatikleştiren blok zincirinde de işlenir. Dijital para birimi Ethereum’un ortaya çıkmasından bu yana, karmaşık işlemler Ethereum protokolüne programlanabildiğinden akıllı sözleşmelerin oluşturulması ve yürütülmesi basitleştirilmiştir.

Akıllı Sözleşmeler Nasıl Çalışır?

  1. Kullanıcı blok zinciri cüzdanından bir işlem başlatır.
  2. İşlem, kimliğin onaylandığı dağıtılmış veritabanına ulaşır.
  3. İşlem onaylanır.
  4. İşlem, ne tür bir işlemin yürütüldüğüne dair bir kod içerir.
  5. İşlemler blok zincirine blok olarak eklenir.
  6. Sözleşme durumundaki herhangi bir değişiklik,  güncellenmek için aynı süreci takip eder.
Akıllı Sözleşme Nedir? | Nasıl Çalışır? | Akıllı Sözleşme Platformları

Akıllı sözleşmelerin şu anda geleneksel sözleşmelerin imzalandığı tüm alanlarda uygulamaları vardır:

  • Kayıtlar: Akıllı sözleşmeler, kayıtların saklanmasını ve bakımını kolaylaştırmaktadır.
  • Ticaret: Çoğu ticari faaliyet, zaman alıcı ve yoğun kaynak gerektiren bir süreç olan finansmanlarının onayına bağlıdır. Akıllı sözleşmeler sayesinde bu süre önemli ölçüde azaltılabilir.
  • Tedarik Zinciri: Nesnelerin interneti cihazları, bir ürünün her adımını kaydetmek ve izlenebilirliğini geliştirmek için tedarik zinciri boyunca kullanılabilir. Bu sayede hatalar, hırsızlık ve kayıplar ortadan kaldırılabilir.
  • İpotekler: Akıllı sözleşmelere dayalı ipotek işlemleri daha ucuz, daha hızlı ve daha güvenli olacaktır.
  • Emlak: Akıllı sözleşmeler, mülk sahipliğini daha verimli bir şekilde kaydetmek için kullanılabilir.
  • İnsan Kaynakları: Bir kişinin akademik niteliklerini, sertifikalarını ve deneyimini kaydeden akıllı sözleşmelerin kullanılması, özgeçmişlerde dolandırıcılığı önleyebilir.
  • Fikri Mülkiyet: Birçok şirket, proje geliştirmede patent kullanımı konusunda yıllarca süren mahkeme anlaşmazlıklarına sürükleniyor. Akıllı sözleşmeler sayesinde hangi parçanın hangi şirkete ait olduğunu kolaylıkla takip edebilir.

Akıllı Sözleşme Platformları

Blockchain üzerinde akıllı sözleşmeler geliştirmek ve yürütmek için en yaygın kullanılan platformlardan bazıları:

  • Ethereum: Akıllı sözleşmeler, Solidity adlı bir programlama dilinde yazılır ve Ethereum sanal makinesi tarafından yürütülür. Şu anda en popüler olanıdır.
  • Hyperledger: Linux Vakfı tarafından geliştirilen, kripto para birimi olmayan, akıllı sözleşmelerin geliştirilebileceği esnek bir platform olan açık kaynaklı bir sistemdir.
  • Counterparty: Bu platform, verileri Bitcoin işlemlerine dahil eder , yani kripto para biriminin blok zincirini kullanır ve üzerinde sözleşmelerin geliştirilmesine izin verir.
  • Polkadot: Blok zincirine bir alternatiftir ve normalden daha fazla işleme izin vererek parachainleri, zincirler içindeki zincirleri barındırma yeteneği ile ünlüdür.

Akıllı Sözleşme Nedir?

Akıllı sözleşmeler ne gerçekten “akıllı” ne de yasal anlamda sözleşmelerdir. Yazılıma çevrilmiş iş kurallarından başka bir şey değiller. 

İnsanlar genellikle akıllı sözleşmeleri iş kuralları otomasyon yazılımından veya saklı prosedürlerden farklı kılanın ne olduğunu soruyorlar. Cevap, kavramsal olarak ilkenin aynı olduğudur; ancak akıllı sözleşmeler, birden fazla organizasyonu içeren kurumsal sınırları aşan otomatik süreçleri; mevcut iletişim yöntemlerini destekleyebilir. İş kurallarını otomatikleştirmek bunu yapamaz.

Başka bir deyişle, akıllı sözleşme kodu açık bir blok zinciri defteri üzerinde çalıştığından, kurallar yalnızca akıllı sözleşmeyi kodlayan şirket içinde değil, blok zincirinde bulunmasına izin verilen diğer iş ortaklarına da uygulanabilir.